Nợ xấu ngân hàng – Khái niệm và giải pháp tháo gỡ

Nợ xấu ngân hàng – Khái niệm và giải pháp tháo gỡ

Nợ xấu là khoản nợ không được trả đúng hạn. Do đó, nợ xấu còn được hiểu là nợ quá hạn. Nợ xấu được chia làm mấy nhóm dưới đây:

Nhóm 2 (nợ cần chú ý): Nợ quá hạn 10-90 ngày

Nhóm 3 (nợ dưới tiêu chuẩn): Nợ quá hạn 91-180 ngày

Nhóm 4 (Nợ nghi ngờ): Nợ quá hạn 181-360 ngày

Nhóm 5 (Nợ có khả năng mất vốn): Nợ quá hạn trên 360 ngày
Các nhóm này thể hiện mức độ “xấu” của nợ xấu. Nhóm càng cao, nợ càng xấu khi số ngày chậm trả càng lớn.

Tác hại của nợ xấu:

Nợ xấu được ví như cục máu đông của nền kinh tế. Lý do là nó khiến khả năng cho vay và quay vòng vốn của các ngân hàng giảm. Vốn của ngân hàng bị chôn và không sinh lời. Dẫn tới hiệu quả hoạt động của ngân hàng thấp. Kéo theo đó là hoạt động của cả nền kinh tế cũng bị ảnh hưởng. Về phía người vay, nợ xấu sẽ khiến họ bị liệt vào danh sách đen của ngân hàng. Danh sách này nằm trên trung tâm thông tin tín dụng (Gọi tắt là CIC) của ngân hàng nhà nước. Do đó, tất cả các ngân hàng đều có thể truy cập và tra cứu lịch sử tín dụng của các cá nhân. Miễn là họ có đủ các thông tin pháp lý như số chứng minh thư nhân dân (đối với cá nhân) hay số đăng kí kinh doanh (đối với pháp nhân). Việc này chắc chắn sẽ ảnh hưởng tới khả năng vay sau này của người có lịch sử vay nợ xấu.

Nợ xấu
Nợ xấu

Nguyên nhân gây ra nợ xấu:

Có nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra nợ xấu. Ví dụ như khách hàng cố ý lừa ngân hàng. Các chiêu lừa ngân hàng phổ biến trong thời gian vừa qua như làm giả sổ đỏ, sổ tiết kiệm, hợp đồng kinh tế khống hay tồn kho ảo, số liệu kế toán được chế biến, một tài sản thế chấp nhiều ngân hàng…Ngoài ra cũng có thể do phía ngân hàng thẩm định lỏng lẻo so với các điều kiện vay của ngân hàng, định giá quá cao so với giá trị thực của tài sản đảm bảo…buông lỏng quản lý hàng tồn kho dẫn tới hàng tồn kho vốn dĩ là tài sản đảm bảo bị người vay bán mà ngân hàng không biết…Điều kiện khách quan cũng có thể là một nguyên nhân gây ra nợ xấu như thiên tai dẫn tới mất mùa, người vay nông nghiệp không trả được nợ. Khách hàng bị lừa hay  khủng hoảng kinh tế dẫn tới các dự án vận hành không đúng như kì vọng và dẫn tới khả năng trả nợ sụt giảm…Việc nguyên nhân gây ra nợ xấu là chủ quan hay khách quan cũng sẽ dẫn tới việc hợp tác của khách hàng vay trong việc xử lý nợ xấu. Thông thường, ngân hàng sẽ phối hợp với khách hàng vay có nợ xấu do điều kiện khách quan để cơ cấu lại nợ tạo điều kiện cho khách hàng trả nợ. Còn đối với các trường hợp do chủ quan thì thường sự việc sẽ kết thúc tại tòa án.

Phương thức xử lý nợ xấu:

Thông thường, hiện các ngân hàng có thể tự xử lý, xử lý thông qua công ty AMC của ngân hàng hoặc bán nợ cho công ty mua bán nợ quốc gia VAMC. Đối với trường hợp tự xử lý giữa ngân hàng với khách hàng, Đơn giản nhất là ngân hàng và khách hàng hợp tác cơ cấu lại nợ, giãn thời hạn trả nợ, miễn giảm gốc lãi quá hạn…để rồi hi vọng sau một thời gian được tái cơ cấu, khách hàng có thể hoạt động bình thường trở lại và hoàn thành trả gốc lãi cho ngân hàng. Ngân hàng cũng có thể kết hợp với người vay bán tài sản đảm bảo để thu hồi nợ. Một giải pháp khác là ngân hàng bán nợ cho công ty mua bán nợ quốc gia VAMC. Khi đó, bảng cân đối ngân hàng trở nên sạch sẽ hơn, đồng thời ngân hàng có trách nhiệm trích lập dự phòng 5 năm cho khoản nợ đã bán cho VAMC. Như vậy, về bản chất các ngân hàng chỉ “gửi tạm” nợ sang VAMC để làm đẹp sổ sách và trích dần số nợ này vào chi phí ngân hàng trong 5 năm. Đổi lại các ngân hàng sẽ được VAMC thanh toán lại một số trái phiếu tương đương số nợ gốc. Các ngân hàng có thể chiết khấu số trái phiếu đặc biệt này tại Ngân hàng nhà nước với một tỉ lệ nhất định. Do đó có thể nói VAMC cũng đã hỗ trợ được một phần nhỏ trong việc đánh tan cục máu đông nợ xấu. Dù cho phần nhiều vẫn chỉ dừng ở mức độ hình thức.

Phương pháp phòng ngừa nợ xấu:

Trải qua nhiều biến cố trong giai đoạn 2011-2014, các ngân hàng giờ đây đã có thêm nhiều giải pháp để phòng ngừa nợ xấu phát sinh, điển hình như:

  • Phân cấp phê duyệt tín dụng. Các chi nhánh phòng giao dịch hầu như chỉ đi phát triển khách hàng, còn việc phê duyệt tín dụng sẽ qua nhiều cấp và thường được thẩm định tập trung tại hội sở
  • Tuân thủ quy trình chấm điểm tín dụng gắt gao
  • Thuê thẩm định giá độc lập từ bên nhà định giá chuyên nghiệp bên ngoài
  • Có đội ngũ xử lý nợ hùng hậu…

Giải quyết nợ xấu tồn đọng:

Dù đã triển khai nhiều giải pháp, có thể nói tới thời điểm hiện tại nợ xấu vẫn chưa được xử lý một cách thấu đáo. Có nhiều khó khăn đến từ cơ chế, hành lang pháp lý nên việc xử lý nợ gặp rất nhiều khó khăn. Điển hình như pháp luật vẫn đang bảo vệ người vay mà không đứng về phía người cho vay. Pháp luật đang bảo hộ quyền có nhà ở của công dân dẫn đến ngân hàng không thể “đuổi” người vay quá hạn lâu năm ra khỏi nhà. Việc khởi kiện người vay quá hạn ra tòa cũng quá nhiều nhiêu khê. Đơn cử như việc tòa từ chối thụ lý đơn vì lý do bị đơn không có mặt tại nơi cư trú, đã chuyển địa điểm khác với địa điểm ghi trên hợp đồng tín dụng…Hay việc thi hành án khi đã có bản án kéo dài nhiều năm trời không có cách nào thi hành án được…Những nhiêu khê này khiến ngân hàng phát ngán khi phải dùng tới phương án pháp lý. Ngân hàng luôn coi việc khởi kiện khách hàng ra tòa là việc cực chẳng đã. Thế nên, các con nợ luôn có lý do để chây ì khoản nợ của mình. Do đó, việc hoàn thiện hành lang pháp lý bảo vệ người cho vay, tạo môi trường mua bán nợ chuyên nghiệp…là những việc cấp bách cần làm ngay để khai thông thị trường mua bán nợ, thông qua đó giải quyết nợ xấu cho hệ thống ngân hàng.

Nếu bạn có bất kì băn khoăn thắc mắc gì, hãy liên hệ với chúng tôi tại đây.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *